COP31'de belediyelerin enerji dönüşümü konuşuldu

Belediyelerin enerji tüketim ve yatırım ihtiyaçlarının planlanması, yenilenebilir enerji projelerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir finansman kaynaklarına erişim Türkiye Belediyeler Birliğinin (TBB) düzenlediği “Enerjiyi Yöneten Belediyeler” başlıklı panelde ele alındı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen panelde ayrıca, alternatif finansman modelleri ve uluslararası karbon sertifikasyon süreçleri değerlendirildi.

  TBB, COP31 kapsamında “Enerjiyi Yöneten Belediyeler” başlıklı panel düzenledi. Yerel yönetimlerin enerji yönetimi alanındaki ihtiyaçlarının ve çözüm arayışlarının gündeme taşındığı panelin moderatörlüğünü Pamukkale Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve TBB Yenilenebilir Enerji Komisyonu Üyesi Prof. Dr. Mutlu Yaşar üstlendi. Belediyelerin enerji tüketim ve yatırım ihtiyaçlarının planlanması, yenilenebilir enerji projelerinin geliştirilmesi, alternatif finansman modelleri ve uluslararası karbon sertifikasyon süreçlerinin değerlendirildiği panelde; Bilecik Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı, Niğde Belediye Başkanı Emrah Özdemir, TBB Yenilenebilir Enerji Komisyonu Üyesi Ahmet Uğur Cebeci ve Verra Pazar ve Müşteri İlişkileri Direktörü Cassio Souza konuşmacı olarak yer aldı. Belediyelerin enerji yatırımlarında kaynak çeşitliliği ve planlama vurgusu Panelin moderatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Mutlu Yaşar, belediyelerin yenilenebilir enerji yatırımlarında farklı kaynakları değerlendirmesi ve projelerini önceden planlaması gerektiğini belirtti. Güneş enerjisinin yanı sıra rüzgar, biyokütle ve içme suyu hatları üzerinde kurulabilecek hidroelektrik sistemlerin de önemli fırsatlar sunduğunu ifade eden Yaşar, şebeke bağlantı kapasitesi ilan edildiğinde yatırıma hazır olabilmek için belediyelerin proje hazırlıklarını önceden tamamlamasının önemine dikkati çekti. TBB tarafından hazırlanan Yenilenebilir Enerji Rehberi’nin de belediyelere ihtiyaç analizi, proje geliştirme, uygulama modeli ve finansman planlaması konularında yol gösterdiğini aktardı. Denizli’de hayata geçirilen entegre atık yönetimi ve enerji üretim tesisini örnek gösteren Yaşar, günlük 800 ton atık işleme kapasitesine sahip tesiste atıkların kompost, yakıt ve biyogaz üretiminde değerlendirildiğini, ayrıca 7 megavatlık güneş enerjisi santrali kurulduğunu anlattı. Projenin karbon emisyonlarının azaltılmasına da katkı sunduğunu aktaran Yaşar, yaklaşık 1 milyon tonluk karbon azaltımının sertifikalandırıldığını ve bu sürecin belediye ile işletme şirketine ek finansman olanağı sağladığını ifade etti. Enerji yönetiminde planlama ve yerel projelerin önemi Panelde konuşan Bilecik Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı, belediyelerde enerji yönetiminin öncelikle mevcut tüketimin belirlenmesi ve ihtiyaçların doğru analiz edilmesiyle başlaması gerektiğini dile anlattı. Hizmet binaları, sokak aydınlatmaları ve su altyapısı gibi alanlarda enerji tüketiminin takip edilmesinin, verimlilik yatırımlarına yön verilmesini sağlayacağını ifade eden Subaşı; belediye binalarında, aydınlatma sistemlerinde ve su pompalarında enerji tasarrufu sağlayacak uygulamaların yanı sıra güneş enerjisi yatırımlarının da değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi. Subaşı, enerji projelerinin kent planlamasıyla birlikte ele alınmasının ve belediyelerin ulusal ve uluslararası finansman kaynaklarından yararlanmasının önemine işaret etti.  Bilecik’te yürütülen çalışmalara da değinen Subaşı, kapalı pazar yerinin çatısında güneş enerjisi üretimine yönelik proje başvurusu yaptıklarını ve Dünya Bankası kredisi, İller Bankası garantörlüğüyle projenin hayata geçirilmesi için finansman sürecinde ilerleme kaydettiklerini aktardı. Subaşı, belediyelerin proje geliştirme ve finansmana erişim süreçlerinde yaşadığı güçlüklerin aşılması için bilgi ve deneyim paylaşımının, kurumlar arası iş birliğinin ve hibe desteklerinin yaygınlaştırılmasının önem taşıdığını belirtti. Niğde’de yenilenebilir enerji ve tasarruf odaklı uygulamalar öne çıktı Niğde Belediye Başkanı Emrah Özdemir, panelde belediyenin enerji ihtiyacını yenilenebilir kaynaklardan karşılamaya yönelik çalışmalarını anlattı. Belediye binasının çatısına kurulan güneş enerjisi sistemi ve dört küçük ölçekli rüzgar türbiniyle elektrik ihtiyaçlarını karşıladıklarını aktaran Özdemir, üretilen elektrikle sudan hidrojen elde ettiklerini ve hidrojenle çalışan kombiler aracılığıyla belediye binasını ısıttıklarını ifade etti. Bu sistemle belediyenin enerji alanında kendi kendine yeterli hale geldiğini, yatırımın yaklaşık üç yılda geri dönmesinin öngörüldüğünü belirten Özdemir, enerji üretimi, depolama ve tüketimini birlikte yöneten akıllı bir sistem üzerinde de çalıştıklarını söyledi. Sistemin afet dönemlerinde kamu binalarının enerji ihtiyaçlarını kendi kaynaklarıyla karşılayabilmesi açısından da önemli olduğunu kaydetti. Atık su arıtma tesisinde elektrik ihtiyacını karşılamak üzere güneş enerjisi santrali kurduklarını ve arıtılan suyu sulamada yeniden kullandıklarını ifade eden Özdemir, içme suyu altyapısında enerji tasarrufuyla finansman sağlanan bir model geliştirdiklerini de anlattı. Geçmiş dönem elektrik tüketimi üzerinden kurgulanan tasarruf paylaşım modeliyle kuyular, pompalar, depolar ile Gözetleyici Kontrol ve Veri Toplama (SCADA) sisteminin yenilendiğini; elektrik tüketiminde yüzde 30 tasarruf sağlandığını kaydetti. Özdemir ayrıca, ihtiyaç sahibi hanelerin doğal gaz dönüşümünden atıkların geri kazanımına, elektrikli toplu taşıma hizmetlerinden sürdürülebilir enerji ve iklim eylem planına kadar farklı alanlarda yürüttükleri çalışmaları paylaşarak belediyeler arasında deneyim aktarımı ve iş birliğinin gerekliliğini vurguladı. Yenilenebilir enerji yatırımlarında finansman ve iş birliği modelleri ele alındı TBB Yenilenebilir Enerji Komisyonu Üyesi Ahmet Uğur Cebeci de konuşmasında belediyelerin yenilenebilir enerji yatırımlarında finansmana erişimin yanı sıra doğru proje, ihale ve sözleşme modellerini belirlemesinin önemine dikkati çekti. Belediyelerin enerji tüketimlerini ve yenilenebilir enerji potansiyellerini doğru verilerle ortaya koyması gerektiğini dile getiren Cebeci, finansman kuruluşlarının artık yalnızca yatırımın kendisine değil, projenin sağlayacağı ölçülebilir sonuçlara da odaklandığını ifade etti. Proje hazırlama, raporlama ve izleme süreçlerinin belediyeler açısından kurumsal kapasite gerektirdiğini vurgulayan Cebeci, finansman kararlarının belediyelerin mali gücü, teknik yeterliliği ve uzun vadeli sorumlulukları dikkate alınarak verilmesi gerektiğini söyledi. Belediyelerin yatırımlarını kendi kaynaklarıyla gerçekleştirmesi, özel sektörle iş birliği yapması, hak devri ve yap-işlet modellerinden yararlanması ya da enerji performans sözleşmeleri uygulaması gibi farklı seçenekleri değerlendirebileceğini aktaran Cebeci, her modelin kendine özgü avantaj ve riskleri bulunduğunu kaydetti. Özellikle enerji performans sözleşmelerinde enerji verimliliğiyle sağlanan tasarrufun yatırımı finanse etmek için kullanılabildiğini belirten Cebeci, bu yöntemin belediyelerin bütçesine ek yük oluşturmadan enerji altyapısını yenilemesine imkan tanıdığını ifade etti. Cebeci, uzun vadeli yatırımlarda finansman ve sözleşme yapısının doğru kurgulanmasının, sonraki dönemlerde görev alacak yerel yönetimlerin mali yük altında kalmaması açısından da önem taşıdığını belirtti. Karbon kredilerinde güvenilirlik ve doğrulanabilirlik vurgusu Panelde konuşan Verra Piyasalar ve Müşteri İlişkileri Direktörü Cassio Souza, karbon kredisi projelerinin güvenilir, ölçülebilir ve sürdürülebilir sonuçlar üretmesinin önemine dikkati çekti. İklim alanında farklı konularda standartlar geliştirdiklerini belirten Souza, Doğrulanmış Karbon Standardı’nın (Verified Carbon Standard – VCS) bu çalışmaların önemli bir parçası olduğunu ifade etti. Verra’nın dünya genelinde çok sayıda ülkede aktif projeler yürüttüğünü aktaran Souza, Türkiye’nin karbon azaltım projeleri bakımından kuruluş için önemli bir konumda bulunduğunu söyledi. Souza, Türkiye’deki projelerin önemli bir bölümünün biyogaz, katı atık depolama ve atık yönetimi alanlarında yoğunlaştığını belirtti. Karbon kredisi üretiminin yalnızca bir yenilenebilir enerji tesisi kurmakla gerçekleşmediğini vurgulayan Souza, projelerin gerçek, ölçülebilir ve kalıcı emisyon azaltımı sağladığının kanıtlanması gerektiğini kaydetti. Gönüllü karbon piyasasında projelerin uygun metodolojiler doğrultusunda hazırlanması, bağımsız denetimden geçmesi ve belirlenen teknik koşulları karşılamasının önemine değinen Souza; yenilenebilir enerji yatırımları ile katı atık depolama ve biyogaz projelerine yönelik metodolojiler hakkında bilgi verdi. Karbon piyasalarının zorunlu ve gönüllü katılım biçimleriyle birbirinden ayrı değerlendirilmemesi, ortak bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini ifade eden Souza, Türkiye’nin bu alanda attığı adımlarla önemli bir aktör olduğunu belirtti.