Gıda fiyatlarında yükseliş durmuyor

Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMU-AR'ın Eylül ayı için yaptığı gıda enflasyonu araştırması, mutfaktaki yangının nasıl bir hızla büyüdüğünü gözler önüne serdi. Halkın en fazla tükettiği gıda maddelerinden oluşan bir sepet esas alınarak yapılan hesaplamaya göre, gıda fiyatları eylülde önceki aya göre yüzde 2,73 oranında arttı. Yılın ilk 9 aylık dönemindeki gıda enflasyonu yüzde 41,5’e ulaştı. Gıda fiyatları Eylül 2026 itibariyle son bir yılda ise yüzde 52,3 oranında artış gösterdi. 5 yıl önce eylül ayında 100 liraya dolan bir gıda sepete için bu yıl eylül ayında 2 bin 343 lira ödemek gerekti.

Araştırmaya göre gıda fiyatlarının yüzde 2 bin 243 oranında arttığı Eylül 2021’den bu yana kamu çalışanlarının maaş ve ücretlerinde yaşanan artış ise yüzde bin 292’de kaldı. Diğer bir ifadeyle Eylül 2021’de 100 lira olan ortalama kamu çalışanının ücreti Temmuz 2026’da yapılan zamla birlikte bin 392 liraya çıktı. Gıda fiyatları artmaya devam ederken maaş ve ücretler bu yılsonuna kadar değişmeyecek. Gelirlerindeki artış gıda fiyatlarındaki artışı bile karşılamaya yetmeyen ücretlilerin alım gücü gıda fiyatlarına karşı reel olarak yüzde 40,6 oranında eridi. ………………………. Dünyada gıda fiyatları en yüksek artan ilk dört ülke arasında yer alan Türkiye'de yaz aylarında nispeten yavaşlayan gıdadaki fiyat artışı eylül ayında yeniden hızlandı. Haziranda yüzde 1,9, temmuzda yüzde 1,6 ve ağustosta yüzde 0,5 oranında artan gıda fiyatlarında eylül ayında yüzde 2,7 oranında artış oldu. Yılın ilk dokuz aylık döneminde yüzde 41,5 ve son bir yıllık dönemde ise yüzde 52,3 oranında artış gerçekleşen gıda fiyatları son 76 aydır aralıksız olarak artıyor. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMU-AR’ın fiyatlarını Türkiye’nin büyük bir bölümünde yaygın şubeleri bulunan zincir marketlerden derlediği ve halkın en fazla tükettiği 64 temel gıda maddesinden oluşan bir sepeti esas alarak her ay hesapladığı gıda fiyatları endeksinin Eylül 2026 sonuçları açıklandı. Araştırmaya ilişkin Kamu-İş’in internet sitesinde daha sonra şu bilgiler paylaşıldı: AÇLIK RİSKİ BÜYÜYOR “Türkiye’nin içerisinde bulunduğu yüksek enflasyon sürecinin gıda fiyatlarında yol açtığı 76 aydır süren aralıksız artış trendi, işsizler, emekliler, ücretliler ve dar gelirlilerin açlık ve yoksulluk riskini büyütmeye devam ediyor. Türkiye’nin yıllardır aşamadığı bu enflasyon süreci, Eylül 2021’de Merkez Bankasının faiz indirimleriyle başlamıştı. Bu dönemde gıdada yıllık artış Eylül 2022’de yüzde 179’a kadar çıkmıştı. Sonraki dönemde yıllık artı hızı düşse de gıda fiyatları artmaya devam etti. Eylül 2021’den başlayarak Eylül 2026’ya kadar geçen beş yıllık sürede gıda fiyatları toplam yüzde 2.243 oranında arttı. Eylül 2021’de 100 liraya satın alınan bir gıda sepeti için bu yıl eylül ayında 2 bin 343 lira ödemek gerekti.  Gıda fiyatlarının yüzde 2.243 oranında arttığı Eylül 2021’den bu yana kamu çalışanlarının maaş ve ücretlerinde yaşanan artış ise yüzde 1.292’de kaldı. Diğer bir ifadeyle Eylül 2021’de 100 lira olan ortalama kamu çalışanının ücreti Temmuz 2026’da yapılan zamla birlikte 1.392 liraya çıktı. Gıda fiyatları artmaya devam ederken maaş ve ücretler bu yılsonuna kadar değişmeyecek. Gelirlerindeki artış gıda fiyatlarındaki artışı bile karşılamaya yetmeyen ücretlilerin alım gücü gıda fiyatlarına karşı reel olarak yüzde 40,6 oranında eridi. Buna göre bir kamu çalışanının 2021 yılında bir maaşıyla aldığı gıda sepetinin şimdi en fazla yüzde 59,4’ünü alabiliyor. Açlık ve yoksulluk riski, önümüzdeki aylarda da büyümeye devam edecek. Zira hem tarım sektörünün sorunları hem de girdi fiyatları artıyor. Birleşik Kamu-İş’in gıda fiyatları endeksi Haziran 2020’den bu yana, yani 76 aydır aralıksız olarak bir önceki aya göre artıyor. AYLIK FİYAT ARTIŞI Eylülde gıda fiyatlarındaki artışta tüm gıda harcama grupları belirleyici oldu. Tüm harcama gruplarında fiyatlar önceki aya göre arttı. Ekmek-pirinç-un-bulgur harcamaları eylülde önceki aya göre yüzde 0,3 oranında artarken, et ve balık grubu harcamalarında ise yüzde 3,4 oranında artış yaşandı. Süt, süt ürünleri ile yumurta grubunda fiyatlar yüzde 1,1, margarin ve sıvıyağ harcamaları ise yüzde 2,6 oranında yükseldi. Meyve fiyatlarının yüzde 4,6 oranında arttığı eylülde taze sebze fiyatlarında ise ortalama yüzde 4,9 oranında yükseliş kaydedildi. Bakliyat fiyatlarının yüzde 9,1 gibi oldukça yüksek oranda arttığı eylül ayında salça, zeytin, bal, çay, tuz ve benzeri işlenmiş gıda maddelerinden oluşan işlenmiş gıdada fiyatlar yüzde 3,1 oranında yükseldi. Vatandaşlar mevcut gıda tüketim alışkanlıklarına göre seçilen 64 temel gıda maddesinden oluşturulan gıda sepetini satın alabilmek için eylülde bir önceki aya göre yüzde 2,7 oranında daha fazla para ödemek zorunda kaldı. DOKUZ AYLIK ARTIŞ YÜZDE 40,4 Ocak-eylül döneminde ise ekmek, un, bulgur, makarna fiyatları yüzde 35,5, et-balık fiyatları yüzde 34,5, süt ve süt ürünleri ile yumurta fiyatları yüzde 29,6 artış kaydetti. Bu dönemde yağ fiyatları yüzde 15,7, meyve fiyatları yüzde 54,1, sebze fiyatları ise yüzde 100,1 oranında yükseldi. Bakliyat fiyatları dokuz ayda yüzde 55,2, diğer gıda fiyatları ise yüzde 23,1 oranında arttı. Gıdada yılın ilk dokuz aylık dönemindeki toplam artış yüzde 40,5 olarak hesaplandı. YILLIK ARTIŞ YÜZDE 52,3 Gıda fiyatlarında eylül ayı sonu itibariyle son bir yıllık artış ise yüzde 52,3 olarak gerçekleşti. Son bir yıllık dönemde ekmek, un, bulgur, makarna fiyatları yüzde 45,6, et-balık fiyatları yüzde 49,2, süt ve süt ürünleri ile yumurta fiyatları yüzde 28,4, yağ fiyatları yüzde 25,9 oranında arttı. Meyve fiyatlarında yıllık olarak yüzde 56,4, sebze fiyatlarında ise yüzde 137,6 oranında artış yaşandı. Bakliyat fiyatları son bir yılda yüzde 55,2, diğer gıda fiyatları ise yüzde 29,4 oranında artış gösterdi. 12 AYLIK ORTALAMALARA GÖRE ARTIŞ YÜZDE 55,5 Ekim 2025 - Eylül 2026 aylarına kapsayan son 12 aylık dönemin ortalama gıda fiyatları, Ekim 2024 – Eylül 2025 aylarını kapsayan bir önceki 12 aylık dönemdeki ortalama gıda fiyatlarına göre yüzde 55,5 oranında yükseldi. On iki aylık ortalama fiyat artışı ekmek, un, bulgur, makarna fiyatlarında yüzde 39, et-balık fiyatlarında 60,1, süt ve süt ürünleri ile yumurta fiyatlarında yüzde 35,5 oldu. Yağ fiyatları yüzde 33,1, meyve fiyatları yüzde 84,6, sebze fiyatları ise yüzde 101,2 oranında arttı. Bakliyatta ortalama fiyatlar bir önceki 12 aylık ortalamaya göre yüzde 33,6, diğer gıda fiyatları ise yüzde 34,3 oranında artış kaydetti”