GÜRER: GIDA İHRACATINDA ALARM ZİLLERİ ÇALIYOR

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Ticaret Bakanlığının bütçe görüşmelerinde gıda ihracatından ithal ürün denetimlerine, fahiş fiyat uygulamalarından tarım politikalarına kadar birçok başlıkta iktidarı eleştirdi. AB kayıtlarına göre Türkiye’den gönderilen gıda ürünleriyle ilgili 2025 yılında 486, 2026’nın ilk 10 ayında ise 385 bildirim yapıldığını belirten Gürer, ithalatın ihracattan çok daha hızlı arttığına dikkat çekti.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Ticaret Bakanlığının bütçe görüşmeleri sırasında Türkiye’nin gıda ticaretinde yaşadığı sorunları gündeme taşıdı. Avrupa Birliği’nin Türkiye’den gönderilen gıda ürünlerine yönelik risk ve ret bildirimlerinin ihracatçıyı zor durumda bıraktığını belirten Gürer, denetim mekanizmalarının hem ihracat hem de iç piyasa açısından yeniden ele alınması gerektiğini söyledi. Avrupa Birliği Gıda ve Yem Hızlı Alarm Sistemi verilerine işaret eden Gürer, 2025 yılında Türkiye kaynaklı 486 bildirim yapıldığını, 2026 yılının ilk 10 ayında ise bu sayının 385'e ulaştığını aktardı. Söz konusu bildirimlerin 284'ünün sınır reddi, 60'ının dikkat, 23'ünün alarm bildirimi olduğunu kaydeden Gürer, kayıtların 278'inin ciddi, 39'unun potansiyel risk kapsamında değerlendirildiğini ifade etti. MEYVE VE SEBZE İHRACATINDA PESTİSİT SORUNU Bildirimlerin yüzde 77'sinin meyve ve sebze ürünlerinden oluştuğunu belirten Gürer, 296 ürünün bu grupta yer aldığını söyledi. Bakanlık laboratuvarlarında incelendikten sonra ihraç edilen ürünlerin başka ülkelerin sınırlarından geri çevrilmesinin üretici ve ihracatçı açısından ciddi kayıplara yol açtığını vurguladı. İhracattan dönen ürünlerin imha edilmesinin tek başına yeterli olmadığını dile getiren Gürer, aynı üretim alanlarında yetiştirilerek iç piyasaya sunulan ürünlerin de denetlenmesi gerektiğini kaydetti. Pestisit tespit edilen ürünlerin yalnızca ihracat boyutuyla değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Gürer, tüketici sağlığının korunması için üretimden satışa kadar bütün aşamaların izlenmesini istedi. İTHAL ÜRÜNLERDE DENETİM SORULARI İthal gıdaların denetiminde de soru işaretleri bulunduğunu savunan Gürer, Avrupa Birliği'nde sınır kontrollerinden geçemeyen bazı ürünlerin Türkiye'de herhangi bir sorunla karşılaşmadan piyasaya girebilmesini sorguladı. ABD'den gönderilen ceviz örneğini veren Gürer, Avrupa Birliği'nde iade edilen ürünün Türkiye'ye girişinde sorun tespit edilmemesinin düşündürücü olduğunu belirtti. Gürer, ithal gıdalarda GDO ve tatlandırıcı kontrollerinin yeterince yapılıp yapılmadığını sorarak, denetim standartlarının bütün ürünlerde eşit biçimde uygulanması gerektiğini ifade etti. “FAHİŞ FİYATIN KAYNAĞI SİSTEMDE” Fahiş fiyatla mücadelenin yalnızca operasyon ve tutuklamalarla yürütülemeyeceğini savunan Gürer, fiyat artışlarının arkasındaki yapısal sorunların çözülmesi gerektiğini söyledi. Serbest piyasa koşullarında uygulanan politikaların fiyat denetimini zorlaştırdığını belirten Gürer, Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman Bakanlıklarının sorumluluk alanlarında kalıcı çözümler üretememesi nedeniyle Adalet ve İçişleri Bakanlıklarının da sürece dahil olduğunu dile getirdi. Stokçuluk gerekçesiyle yapılan operasyonların normal depolama faaliyetlerini de tartışmalı hale getirdiğini ifade eden Gürer, suç işleyenlerin cezalandırılması gerektiğini ancak piyasadaki sorunların yalnızca tüccarlara yüklenemeyeceğini kaydetti. GIDA, YEM VE GÜBREDE TEKELLEŞME UYARISI Gıda, yem ve gübre sektörlerinde yoğunlaşan piyasa yapısına dikkat çeken Gürer, özellikle yem ve gübre fiyatlarında etkin denetim yapılması gerektiğini belirtti. Kamuya ait fabrikaların özelleştirilmesiyle kamunun piyasadaki ağırlığının azaldığını savunan Gürer, ithalat ve tekelleşmenin fiyatlar üzerindeki etkisinin araştırılmasını istedi. Tarımda üreticiden tüketiciye uzanan zincirin kamu planlamasıyla yönetilmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, kooperatiflerin de güçlendirilmesini istedi. Yalnızca gıda ve tarım alanında faaliyet gösteren kooperatiflerin özerk bir yapıyla desteklenmesi ve gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğini ifade eden Gürer, kamu desteği ve üretim planlaması olmadan kooperatifçiliğin gelişemeyeceğini söyledi. TÜCCARLARA YÖNELİK OPERASYONLAR ÜRETİCİYİ DE ETKİLEDİ Meyve ve sebze piyasasında yaşanan daralmaya da değinen Gürer, 41 tüccar ve sanayicinin gözaltına alınmasıyla başlayan sürecin tarımsal ürünlerin ticaretini ve ihracatını olumsuz etkilediğine yönelik değerlendirmelere dikkat çekti. Fındık, üzüm, zeytin, elma ve limon gibi ihraç ürünlerinde yaşanan sıkıntıların üreticiye de yansıdığını belirtti. Niğde'de elmanın 10-15 liradan, meyve suyu üretimine giden elmanın ise 2-3,5 lira aralığında işlem gördüğünü aktaran Gürer, çok sayıda bahçede ürünün dalında kaldığını söyledi. Elmanın bir bölümünün doğrudan satıldığını, bir bölümünün 15 ülkeye ihraç edildiğini, kalan kısmının ise depolanarak yıl içinde farklı dönemlerde piyasaya sunulduğunu hatırlattı. Normal depolama yapan tüccarların da stokçuluk suçlamaları nedeniyle kaygı yaşadığını ifade eden Gürer, tutuklamaların zaten hassas dengeler üzerinde ilerleyen meyve-sebze piyasasını olumsuz etkilediğini savundu. Piyasadaki daralmanın yalnızca tüccarları değil, ürününü satmakta zorlanan binlerce üreticiyi de mağdur ettiğini dile getirdi. İTHALAT ARTIŞI İHRACATI GERİDE BIRAKTI Türkiye'nin dış ticaret rakamlarına da değinen Gürer, 2026 yılının ilk sekiz ayında ihracatın yüzde 6 artmasına karşılık ithalatın yüzde 17,72 yükseldiğini belirtti. Gürer, söz konusu dönemde ihracatın 21 milyar 190 milyon dolara, ithalatın ise 20 milyar 430 milyon dolara ulaştığını ifade etti. Hayvan yemi ithalatındaki artışa da dikkat çeken Gürer, ilk sekiz ayda yalnızca bu kalemdeki artışın 1 milyar 225 milyon dolara ulaştığını söyledi. Sebze ve meyve fiyatlarındaki yükselişin önüne geçemeyen, üreticiyi yeterince desteklemeyen politikaların hem ihracatta hem ithalatta sorunları derinleştirdiğini savunan Gürer, tarımda kamucu planlama ve üretim odaklı politikaların yeniden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.