Verem hala önemli bir halk sağlığı sorunu

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Küresel Tüberküloz 2025 Raporuna göre; 2024'te dünya çapında yeni tüberkülöz tanısı alan kişi sayısının 8,3 milyon, tahmini tüberkülöz hasta sayısının ise 10,7 milyon kişi olarak bildirildiği ifade edildi. 2024 yılında, dünya genelinde 1,23 milyon kişi tüberküloz nedeniyle hayatını kaybederken, tüberküloz ile küresel mücadele kapsamında uygulanan etkin tanı ve tedavi programları sayesinde 2000-2024 yılları arasında yaklaşık 83 milyon hayatın kurtarıldığı vurgulandı. Ülkemizde ise 2024 yılında verem savaş dispanserlerine kayıtlı toplam tüberküloz vaka sayısı 9 bin 27 olduğu belirtildi.

“79 Verem Eğitimi ve Farkındalık Haftası” nedeniyle, Adana İl Sağlık Müdürlüğü’nün internet sitesinde hastalıkla ilgili uyarıcı bilgilere yer verildi: “Ülkemizde “Verem Eğitimi ve Farkındalık Haftası” etkinlikleri 1947 yılından itibaren düzenlenmektedir. Her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden başlayan “Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası’nın amacı verem ile ilgili toplumun bilgilendirilmesi ve bu hastalığa bütün kesimlerin dikkatinin çekilmesidir. Tüberküloz (Verem) hastalığı, bulaşıcı olması, görülme sıklığı ve etkileri nedeniyle, küresel olarak mücadele gerektiren önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tüberküloz hastalığının etkeni nedir? ·         Tüberküloz hastalığının etkeni Mycobacterium tuberculosis complex basilleridir. Tüberküloz hastalığı nasıl bulaşır? ·         Basilin kaynağı, hiç tedavi görmemiş veya düzensiz tedavi alan akciğer ve larinks (gırtlak) tüberkülozu olan hastalardır. ·         Hasta insanların öksürmesi ve hapşırması ile ortama yayılan mikrobun sağlıklı kişiler tarafından solunum yolu ile alınması sonucu hastalık bulaşır. ·         Tüberküloz hastasıyla aynı ortamda bulunma süresi, ortamın büyüklüğü ve havalanma düzeyi basilin bulaşmasında önemli olan faktörlerdendir. ·         En sık bulaşma, hastanın aile bireyleri ve yakın çalışma arkadaşları gibi uzun süre aynı kapalı ortamı paylaştığı kişilere olur. ·         Düzenli ilaç kullanımı ile basil sayısı çok kısa sürede azalır. Hastaların çoğunda, ortalama 2-3 haftada bulaştırıcılık yok olur.  Tüberküloz enfeksiyonu ile tüberküloz hastalığı arasındaki farklar nelerdir? ·         Tüberküloz enfeksiyonu, tüberküloz basilinin vücutta sessiz olarak durduğu; hastalık şikayetlerinin bulunmadığı, hastalığın klinik, laboratuvar ve radyolojik bulgularının görülmediği durumdur. ·         Tüberküloz hastalığı, tüberkülozla ilgili klinik belirti ve bulguların ortaya çıktığı durumdur. ·         Vücut direncini düşüren durumlar, bağışıklığı etkileyen hastalıklar ve etkenler hastalığın ortaya çıkmasında rol oynar. ·         Tüberküloz hastalığı en çok akciğerlerde görülmekle birlikte (yüzde 60-70) saç ve tırnak hariç tüm doku ve organları tutabilir. Tüberküloz hastalığının belirtileri nelerdir? ·         Genel yakınmalar; halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş ve gece terlemesidir. Küçük çocuklarda kilo almada duraklama, büyüme veya gelişme geriliği olabilir. ·        Solunum sistemi yakınmaları; öksürük, balgam, öksürükle kan tükürme, kanlı balgam (hemoptizi), göğüs-sırt-yan ağrısı ve nefes darlığıdır. ·         Diğer organları tutan akciğer dışı tüberküloz hastalığında ilgili organa ait bulgular görülebilir. Örneğin kemik ve eklem tüberkülozunda kalça, diz veya omurgada şişlik, ağrı, akıntı; larinks tüberkülozunda ses kısıklığı, lenf bezi tüberkülozunda lenf bezi büyümesi, akıntı, böbrek tüberkülozunda idrarda kan, iltihap yapabilir. ·         İki-üç haftadan uzun süren ve non-spesifik antibiyotik tedavisi almış olmasına rağmen klinik yanıt alınamayan öksürük varlığında tüberküloz hastalığından şüphelenmek gerekir. Tüberküloz tanısı nasıl konulur? ·         Hastalığın kesin tanısı, balgamda tüberküloz basilinin görülmesi ile konulur. Basilin mikroskopta görülmesi ya da kültürde üremesi gereklidir. Son yıllarda yaygınlaşan moleküler tanı testleri de geçerli tanı araçları arasında yer almaktadır. ·         Tüberkülin deri testi (TDT)’nin pozitif olması vücutta basil olduğunu gösterir. TDT, tüberküloz hastalığının kesin tanısında tek başına kullanılmaz. Tüberküloz hastalarının bildirimi ve kaydı zorunlu mudur? ·         Tüberküloz, bildirimi zorunlu bir hastalıktır. ·         Tanı konulan tüm tüberküloz hastalarının Verem Savaş Dispanseri kaydına alınması gereklidir. Tüberküloz hastalığının tedavisi nasıl yapılır? ·         Tüberküloz tedavisi, tüm sağlık kuruluşlarında, Bakanlığımız tarafından yayımlanmış olan “Tanı ve Tedavi Rehberi” ile belirlenmiş standartlara uygun olarak yapılır. ·         Tedavide kullanılan bütün ilaçlar, ilgili sağlık kuruluşları tarafından ücretsiz verilir. ·         Hastanın, tercihen bir sağlık personelinin gözetiminde ilaçlarını alması şeklinde uygulanan “doğrudan gözetimli tedavi (DGT)” düzenli ilaç kullanılması için en ideal yoldur. İlaca dirençli tüberküloz nedir? ·         Tedavide kullanılan ilaçların eksik alınması ya da düzensiz kullanılması halinde, tüberküloz basili ilaçlara direnç kazanabilir. ·         İlaca dirençli tüberküloz hastalığının tedavisi zor ve daha uzun süreli olup tüm dünyada önemi gittikçe artmaktadır. Temaslı muayenesi ve koruma tedavisi neden gereklidir? Bulaştırıcı dönemde olan tüberküloz hastası ile aynı ortamda bulunan ve tüberküloz basiline maruz kalan kişilere temaslı denir. · Tüberküloz hastasının temaslıları Verem Savaşı Dispanserlerinde ücretsiz olarak muayene edilir ve gerekli tetkikleri yapılır. · Hasta olduğu tespit edilen temaslılar tedavi edilir. Hasta olmayan fakat enfeksiyon ya da hastalık riski taşıyan temaslılar koruma tedavisine alınır. Tüberküloz aşısı kimlere uygulanır? · Tüberküloz hastalığından korunmada BCG (Bacille Calmette Guerin) aşısı kullanılmaktadır. · BCG aşısı, doğumdan sonra ikinci ayını bitiren bebeklere Aile Sağlığı Merkezleri ya da Verem Savaş Dispanserlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır. Tüberküloz hastalarına hangi hallerde şartlı nakdi yardım verilir? · Tüberküloz hastalığı, sağlığın yanı sıra ekonomik ve psiko-sosyal kayıplara da neden olmaktadır. · Ülkemizde, Bakanlığımız ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında yapılan protokol kapsamında, tüberküloz hastaları için “Düzenli Nakdi Yardım Programı” başlatılmıştır. Dünyada tüberküloz hastalığına dair güncel veriler nelerdir? · Tüberküloz halen dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. · Dünyada yaklaşık 2 milyar insanın tüberküloz basili ile enfekte olduğu bilinmekte ve bunların yüzde 5-10’unun yaşamlarının bir döneminde tüberküloz hastası olma riski bulunmaktadır. · Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Küresel Tüberküloz 2025 Raporuna göre; 2024'te dünya çapında yeni TB tanısı alan kişi sayısı 8,3 milyon, tahmini TB hasta sayısı ise 10,7 milyon kişi olarak bildirilmiştir. 2024 yılında, dünya genelinde 1,23 milyon kişi tüberküloz nedeniyle hayatını kaybetmiştir. · Tüberküloz ile küresel mücadele kapsamında uygulanan etkin tanı ve tedavi programları sayesinde 2000-2024 yılları arasında yaklaşık 83 milyon hayat kurtarılmıştır. · 2024 yılında verem savaş dispanserlerine kayıtlı toplam tüberküloz vaka sayısı 9.027’dir. HEDEF VEREMSİZ BİR TÜRKİYE”